ซาจู (사주 · 四柱) คืออะไร
ทีมบรรณาธิการ Seowoon · อัปเดต 27 กันยายน 2569
ซาจู (사주 · 四柱) แปลตรงตัวว่า "สี่เสา" คือศาสตร์ดูดวงของเกาหลีที่แปลงปี เดือน วัน และเวลาเกิดเป็นเสาสี่ต้น แต่ละเสามีตัวอักษรสองตัว คือก้านฟ้า (천간 · 天干) อยู่บน และกิ่งดิน (지지 · 地支) อยู่ล่าง รวมเป็นแปดตัวอักษร จึงมีอีกชื่อว่าปาจื่อ (八字) หรือ "แปดอักษร"
ซาจูเกาหลีถือก้านฟ้าของเสาวันที่เรียกว่านายวัน (일간 · 日干) เป็น "ตัวเรา" แล้วดูว่าตัวอักษรที่เหลือเป็นอะไรกับเรา Seowoon อ่านผ่านสิบเทพ (십신 · 十神) และดาวพิเศษ (신살 · 神殺) เป็นหลัก เพื่อความบันเทิงและการทบทวนตัวเอง ไม่ใช่เพื่อทำนายเหตุการณ์ล่วงหน้า
สี่เสา แปดตัวอักษร มีอะไรบ้าง
ก้านฟ้ามี 10 ตัว คือ 甲 乙 丙 丁 戊 己 庚 辛 壬 癸 ส่วนกิ่งดินมี 12 ตัว ตรงกับ 12 นักษัตร เมื่อจับคู่ตามลำดับจะได้ 60 คู่ เรียกว่าวงรอบหกสิบ (육십갑자 · 六十甲子) ปี เดือน วัน และชั่วยามต่างก็เวียนไปตาม 60 คู่นี้ ผังดวงจึงเป็นการจดไว้ว่าตอนที่เราเกิด ปี เดือน วัน และเวลาอยู่ที่คู่ไหน
| เสา | มาจาก | ช่วงวัยตามการอ่านดั้งเดิม | อ่านเป็นเรื่องอะไร |
|---|---|---|---|
| เสาปี (연주 · 年柱) | ปีเกิด เปลี่ยนที่วันสารทลิบชุน | แรกเกิดถึงราว 20 ปี | สิ่งที่ได้รับมาตั้งแต่เกิด ครอบครัวและพื้นเพ |
| เสาเดือน (월주 · 月柱) | เดือนเกิด เปลี่ยนตามสารท | ราว 20–40 ปี | ตำแหน่งที่มีกำลังมากที่สุด เพราะถือฤดูกาลไว้ และเป็นตัวกำหนดความแรงของตัวอักษรอื่น |
| เสาวัน (일주 · 日柱) | วันเกิด | ราว 40–60 ปี | ตัวเราเอง ก้านฟ้าคือนายวัน กิ่งดินคือตำแหน่งของคนที่ใกล้ที่สุด |
| เสาเวลา (시주 · 時柱) | เวลาเกิด ชั่วยามละ 2 ชั่วโมง | หลังราว 60 ปี | สิ่งที่เราส่งต่อ ลูกหลานและช่วงบั้นปลาย ถ้าไม่รู้เวลาเกิดจะไม่ตั้งเสานี้ |
ตัวอักษรทุกตัวมีธาตุหนึ่งในห้าธาตุ (ไม้ ไฟ ดิน ทอง น้ำ) และเป็นหยินหรือหยาง นี่คือวัตถุดิบทั้งหมดของการอ่านซาจู ไม่มีข้อมูลอื่นเพิ่มเข้ามา
ปีและเดือนเปลี่ยนตามฤดูกาล ไม่ใช่วันที่ 1
ซาจูนับปีใหม่ที่วันสารทลิบชุน (立春 · 입춘) ราววันที่ 4 กุมภาพันธ์ ไม่ใช่วันที่ 1 มกราคม วันตรุษจีน หรือวันสงกรานต์ เดือนก็เปลี่ยนตามสารท (절기 · 節氣) โดยสารทที่เป็นจุดเริ่มเดือนตกราววันที่ 4–8 ของแต่ละเดือนสากล ไม่ใช่วันขึ้น 1 ค่ำ คนที่เกิดเดือนมกราคมถึงต้นกุมภาพันธ์จึงมีเสาปีเป็นปีก่อน และคนที่เกิดต้นเดือนอาจมีเสาเดือนเป็นเดือนก่อน
สารทคำนวณจากตำแหน่งดวงอาทิตย์จริง เวลาจึงเลื่อนไปในระดับชั่วโมงทุกปี Seowoon เทียบช่วงเวลาที่เกิดจริงกับเวลาเปลี่ยนสารทของปีนั้น คนที่เกิดตรงวันเปลี่ยนสารทจึงควรรู้เวลาเกิดให้ละเอียดที่สุด
ปฏิทินหมื่นปีแบบเกาหลี (만세력) — ปฏิทินและเวลาเกิด
Seowoon ตั้งผังดวงด้วยปฏิทินหมื่นปีแบบเกาหลี (만세력 · 萬歲曆) ซึ่งมีสองเรื่องที่ต้องรู้ เรื่องแรกคือปฏิทินจันทรคติ ถ้ากรอกวันเกิดแบบจันทรคติ ระบบจะแปลงเป็นวันสุริยคติด้วยปฏิทินของสถาบันวิจัยดาราศาสตร์และอวกาศแห่งเกาหลี (KASI) ไม่ใช่ปฏิทินจีน เพราะระหว่างปี 1920–2026 ปฏิทินทั้งสองมีเดือนที่ไม่ตรงกัน 46 เดือน เช่นปี 2017 อธิกมาสของเกาหลีเป็นเดือน 5 แต่ของจีนเป็นเดือน 6 คนที่รู้วันเกิดแบบสากลอยู่แล้วใช้วันนั้นได้ทันที และวันแบบข้างขึ้นข้างแรมของไทยเป็นคนละระบบกับจันทรคติเกาหลี
เรื่องที่สองคือเวลาเกิด ซาจูใช้เวลาตามดวงอาทิตย์ของเมืองที่เกิด ไม่ใช่เวลาบนนาฬิกา ประเทศไทยใช้เวลามาตรฐาน UTC+7 ที่อิงเส้นลองจิจูด 105° แต่เมืองส่วนใหญ่อยู่ทางตะวันตกของเส้นนั้น เวลาตามดวงอาทิตย์จึงช้ากว่านาฬิกา Seowoon ปรับเวลาให้ตามเมืองเกิด เฉพาะเสาวันและเสาเวลา ส่วนเสาปี เสาเดือน และจุดเริ่มวัยจร เทียบกับเวลาเปลี่ยนสารทจริง
| เมืองเกิด | ลองจิจูด | เวลาตามดวงอาทิตย์ |
|---|---|---|
| กรุงเทพมหานคร | 100.50°E | ช้ากว่านาฬิกา 18 นาที |
| นนทบุรี | 100.51°E | ช้ากว่านาฬิกา 18 นาที |
| เชียงใหม่ | 98.99°E | ช้ากว่านาฬิกา 24 นาที |
| เชียงราย | 99.83°E | ช้ากว่านาฬิกา 21 นาที |
| นครราชสีมา | 102.10°E | ช้ากว่านาฬิกา 12 นาที |
| ขอนแก่น | 102.84°E | ช้ากว่านาฬิกา 9 นาที |
| อุดรธานี | 102.79°E | ช้ากว่านาฬิกา 9 นาที |
| อุบลราชธานี | 104.85°E | ช้ากว่านาฬิกา 1 นาที |
| ชลบุรี (พัทยา) | 100.98°E | ช้ากว่านาฬิกา 16 นาที |
| หาดใหญ่ (สงขลา) | 100.47°E | ช้ากว่านาฬิกา 18 นาที |
| ภูเก็ต | 98.39°E | ช้ากว่านาฬิกา 26 นาที |
| สุราษฎร์ธานี | 99.33°E | ช้ากว่านาฬิกา 23 นาที |
ชั่วยามในซาจูเปลี่ยนทุก 2 ชั่วโมง คนที่เกิดห่างจากรอยต่อชั่วยามไม่ถึงครึ่งชั่วโมง การปรับนี้อาจทำให้เสาเวลาเปลี่ยนไป ส่วนคนที่ไม่รู้เวลาเกิด Seowoon ตั้งผังดวงจากเที่ยงวันและไม่ตั้งเสาเวลา แล้วอ่านจากหกตัวอักษรที่เหลือ
Seowoon อ่านซาจูอย่างไร
การดูดวงจีนที่คุ้นกันในไทยมักสรุปผลเป็นห้าธาตุ ว่ามีธาตุไหนมากหรือน้อย Seowoon ดูห้าธาตุด้วย แต่ลงลึกอีกชั้นด้วยสิบเทพ คือดูว่าแต่ละตัวอักษรเป็นอะไรกับนายวัน ทั้งเพื่อน ผลงาน ทรัพย์ หน้าที่ และผู้อุปถัมภ์ แล้วอ่านดาวพิเศษ 12 ตำแหน่ง (십이신살 · 十二神殺) ที่บอกว่าแต่ละตำแหน่งเคลื่อนไหวแบบไหน การอ่านไม่ได้ตัดสินว่าดีหรือร้าย แต่บอกว่าโครงสร้างนี้ทำงานอย่างไร เริ่มอ่านต่อได้ทีละเรื่อง
- ห้าธาตุและธาตุประจำตัว — ทำไมธาตุของนายวันคือตัวเรา และนายวันทั้ง 10 แบบ
- สิบเทพ — ความสัมพันธ์สิบแบบระหว่างนายวันกับตัวอักษรอื่น
- ดาวพิเศษ — ดาวดอกท้อและตำแหน่งอื่นใน 12 ตำแหน่ง
- วัยจร 10 ปี — ช่วงใหญ่ที่เปลี่ยนทุกสิบปี และปีจรที่เปลี่ยนทุกปี
- ซาจูกับปาจื่อ — ดวงเกาหลีกับดวงจีนต่างกันตรงไหน
- เกี่ยวกับ Seowoon — วิธีคำนวณ แหล่งข้อมูล และทีมบรรณาธิการ
ซาจูบอกอะไรได้ และอะไรที่การคำนวณไม่ได้บอก
สิ่งที่การคำนวณบอกได้แน่นอนคือ ในผังดวงมีตัวอักษรใดอยู่เสาไหน เป็นธาตุอะไร เป็นเทพตัวใดในสิบเทพ มีดาวพิเศษตำแหน่งไหน และวัยจรแต่ละช่วงเริ่มเมื่อไร คนที่เกิดเวลาเดียวกันในเมืองเดียวกันจะได้ผลเหล่านี้เหมือนกันทุกครั้ง
ส่วนเรื่องนิสัย ความรัก การงาน และจังหวะชีวิต เป็นการอ่านตามธรรมเนียม ในการอ่านแบบเกาหลีมักอ่านว่าโครงสร้างแบบนี้ "มีแนวโน้ม" ไปทางไหน ไม่ได้ตัดสินเรื่องเงิน การแต่งงาน หรือสุขภาพของใคร และไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ กฎหมาย หรือการเงิน ซาจูเหมาะเป็นกระจกให้ทบทวนว่าเราใช้แรงของตัวเองไปทางไหน
คำถามที่พบบ่อย
- ไม่รู้เวลาเกิด ดูซาจูได้ไหม
- ได้ Seowoon ตั้งผังดวงจากเที่ยงวันและเว้นเสาเวลาไว้ อ่านจากหกตัวอักษร ส่วนที่ต้องใช้เสาเวลาจะไม่พูดถึง นายวันซึ่งเป็นแกนของการอ่านมาจากวันเกิด จึงยังอ่านได้ คนที่เกิดตรงวันเปลี่ยนสารทควรหาเวลาเกิดให้ได้ เพราะเวลาอาจเปลี่ยนเสาเดือน
- ซาจูกับปาจื่อ (八字) เหมือนกันไหม
- มาจากรากเดียวกัน คือสี่เสาแปดอักษร (四柱八字) และคำนวณด้วยก้านฟ้า กิ่งดิน และสารทแบบเดียวกัน ความต่างอยู่ที่ธรรมเนียมการอ่าน ปฏิทินจันทรคติที่ใช้แปลง และการปรับเวลาเกิด ดูรายละเอียดได้ในหน้าซาจูกับปาจื่อ
- ซาจูต่างจากโหราศาสตร์ไทยอย่างไร
- โหราศาสตร์ไทยดูตำแหน่งดาวเคราะห์ในวันเวลาเกิด ส่วนซาจูไม่ใช้ตำแหน่งดาวเคราะห์ ใช้เพียงตัวอักษรก้านฟ้าและกิ่งดินที่ปฏิทินกำหนดให้ปี เดือน วัน และเวลาเกิด โดยมีตำแหน่งดวงอาทิตย์เป็นตัวกำหนดสารทเท่านั้น สองศาสตร์จึงคำนวณจากข้อมูลคนละชุด และใช้แทนกันไม่ได้
เนื้อหานี้เพื่อความบันเทิงและการทบทวนตัวเอง ซาจูบอกได้ว่าในผังดวงมีตัวอักษรใดอยู่ตรงไหน แต่ไม่ได้ตัดสินอนาคตของใคร